Ravenell 125mg Bosentan – Trị tăng áp động mạch phổi

Thành phần

• Mỗi viên nén bao phim chứa: Bosentan (dưới dạng bosentan monohydrat) 125mg.
• Tá dược vừa đủ một viên nén.

Chỉ định

• Tăng áp động mạch phổi (PAH) vô căn, di truyền hoặc thứ phát do mô liên kết, bệnh tim bẩm sinh shunt trái–phải đã sửa hoặc chưa sửa, ở người lớn có phân độ chức năng II–III theo WHO để cải thiện khả năng gắng sức và triệu chứng.
• Có thể cân nhắc ở một số trường hợp phân độ IV như một phần phác đồ đa trị liệu theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tim mạch phổi.

Công dụng

• Bosentan là thuốc đối kháng kép thụ thể endothelin typ A và typ B, giúp làm giãn mạch, giảm sức cản mạch phổi và cải thiện huyết động ở bệnh nhân tăng áp động mạch phổi. Sử dụng lâu dài giúp cải thiện khả năng gắng sức và làm chậm tiến triển triệu chứng.

Liều dùng và cách dùng

Người lớn

• Khởi đầu: 62,5mg hai lần/ngày trong 4 tuần.
• Duy trì: 125mg hai lần/ngày nếu dung nạp tốt, đánh giá lâm sàng và chức năng gan định kỳ.

Người cao tuổi

• Không cần chỉnh liều theo tuổi; tăng cường theo dõi phù ngoại biên và chức năng gan.

Suy thận

• Không cần chỉnh liều ở suy thận; theo dõi thể tích dịch và phù.

Suy gan

• Chống chỉ định ở suy gan trung bình đến nặng hoặc men gan nền tăng đáng kể. Xem thêm mục Chống chỉ định và Thận trọng.

Trẻ em

• Bosentan có dạng bào chế khác phù hợp hơn cho trẻ em (ví dụ viên phân tán). Liều thường dựa trên cân nặng theo hướng dẫn chuyên khoa. Ravenell-125 là hàm lượng cao, không khuyến cáo cho trẻ nhỏ nếu không có chỉ định cụ thể.

Cách dùng

• Dùng đường uống, có thể cùng hoặc không cùng thức ăn.
• Nuốt nguyên viên với nước; dùng đều đặn sáng và tối.
• Nếu quên liều, uống ngay khi nhớ ra; nếu gần đến liều kế tiếp, bỏ qua liều đã quên, không dùng gấp đôi.

Chống chỉ định

• Quá mẫn với bosentan hoặc bất kỳ tá dược nào của thuốc.
• Phụ nữ mang thai hoặc dự định có thai.
• Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản không sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả.
• Suy gan trung bình đến nặng hoặc men gan tăng kéo dài ở mức đáng kể trước điều trị.
• Đang dùng cyclosporin A (nguy cơ tăng nồng độ bosentan và độc tính gan).
• Phối hợp với glyburide (glibenclamid) do tăng nguy cơ tổn thương gan.

Cảnh báo và thận trọng

• Thiếu máu: Có thể làm giảm hemoglobin; kiểm tra công thức máu lúc khởi trị, sau 1 và 3 tháng, rồi định kỳ.
• Phù ngoại biên/giữ nước: Thường gặp, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc suy tim phải; cân nhắc thuốc lợi tiểu, điều chỉnh liều hoặc đổi thuốc.
• Ảnh hưởng thai kỳ: Bosentan gây độc tính trên phôi thai ở động vật. Yêu cầu xét nghiệm thai âm tính trước khởi trị và định kỳ trong quá trình điều trị.
• Giảm hiệu quả thuốc tránh thai nội tiết: Do cảm ứng enzym chuyển hóa; bắt buộc phối hợp ít nhất 2 biện pháp tránh thai (ví dụ bao cao su + thuốc tránh thai, hoặc đặt dụng cụ tử cung) trong suốt liệu trình và 1 tháng sau khi ngừng.
• Tương tác làm giảm nồng độ thuốc khác: Là chất cảm ứng CYP3A4/CYP2C9; có thể làm giảm hiệu quả của simvastatin, warfarin, sildenafil và một số thuốc khác (xem mục Tương tác).
• Ngừng thuốc đột ngột: Không nên ngừng đột ngột ở bệnh nhân nặng; cân nhắc giảm liều dần và theo dõi chặt.

Tương tác thuốc

Tác dụng không mong muốn

• Rất thường gặp/Thường gặp: Tăng men gan, phù ngoại biên, nhức đầu, đỏ bừng mặt, hạ huyết áp, nhiễm trùng hô hấp trên, giảm hemoglobin.
• Ít gặp: Đánh trống ngực, khó tiêu, buồn nôn, phát ban, ngứa, đỏ da.
• Hiếm gặp nhưng nghiêm trọng: Tổn thương gan nặng, phản ứng quá mẫn nặng.

Quá liều và xử trí

• Triệu chứng chính có thể là tụt huyết áp và tăng nhịp tim.
• Xử trí hỗ trợ theo triệu chứng, duy trì huyết áp, theo dõi chức năng gan. Bosentan gắn protein huyết tương cao nên không có khả năng loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách.

Tư vấn sử dụng an toàn

• Dùng đúng liều, đúng giờ; không tự ý tăng/giảm liều.
• Tái khám và làm xét nghiệm gan/hemoglobin theo lịch.
• Tránh rượu bia quá mức vì có thể tăng gánh nặng cho gan.
• Phụ nữ cần sử dụng hai biện pháp tránh thai hiệu quả trong suốt liệu trình và ít nhất 1 tháng sau ngừng thuốc.
• Báo ngay nếu có thai, vàng da, phù nhiều, hụt hơi tăng dần.

Dược lực học

• Bosentan là thuốc đối kháng chọn lọc thụ thể endothelin typ A (ETA) và typ B (ETB) với ái lực cao, hoạt động chủ yếu bằng cách ngăn endothelin‑1 gắn lên thụ thể của nó ở cơ trơn mạch máu và tế bào cơ tim. Endothelin‑1 là chất co mạch nội sinh rất mạnh và có đặc tính gây phì đại cơ tim, tăng sinh tế bào cơ trơn mạch, viêm và xơ hóa. Ở bệnh nhân tăng áp động mạch phổi, đường tín hiệu endothelin tăng hoạt động góp phần làm tăng sức cản mạch phổi và tái cấu trúc mạch.
• Đối kháng ETA/ETB của bosentan giúp giảm co mạch, ức chế tăng sinh và cải thiện chức năng nội mô, từ đó giảm sức cản mạch phổi, tăng cung lượng tim mà không gây nhịp tim nhanh phản xạ đáng kể. Hiệu quả lâm sàng thể hiện qua cải thiện khoảng cách đi bộ 6 phút, điểm khó thở và một số chỉ số huyết động (áp lực động mạch phổi trung bình, sức cản mạch phổi). Tác động lên thụ thể ETB có thể còn hỗ trợ giải phóng nitric oxide và prostacyclin, góp phần giãn mạch.
• Tuy nhiên, do tính chất cảm ứng enzym chuyển hóa, bosentan có nguy cơ gây tăng men gan qua cơ chế nhiễm độc ty thể/ức chế vận chuyển muối mật ở tế bào gan. Điều này là cơ sở cho yêu cầu theo dõi men gan định kỳ.

Dược động học

• Hấp thu: Sinh khả dụng đường uống khoảng 50%; nồng độ đỉnh đạt sau 3–5 giờ. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể.
• Phân bố: Gắn protein huyết tương cao (~98%); thể tích phân bố vừa phải; qua nhau thai ở động vật.
• Chuyển hóa: Chủ yếu bởi CYP3A4 và CYP2C9 tạo chất chuyển hóa có hoạt tính; đồng thời bosentan là chất cảm ứng các enzym này, ảnh hưởng dược động học của thuốc dùng kèm.
• Thải trừ: Bài tiết chủ yếu qua mật vào phân; thời gian bán thải khoảng 5 giờ sau liều đơn, có thể thay đổi trong điều trị kéo dài do tự cảm ứng.
• Suy gan: Nồng độ tăng đáng kể; không dùng ở suy gan trung bình–nặng.
• Suy thận: Ảnh hưởng không đáng kể đến dược động học.

Hướng dẫn bảo quản

• Bảo quản trong bao bì gốc, kín, nơi khô ráo, dưới 30°C.
• Tránh ánh sáng trực tiếp và ẩm.
• Để xa tầm tay trẻ em.

Đối tượng đặc biệt

• Phụ nữ mang thai/cho con bú: Chống chỉ định khi mang thai. Chưa rõ thuốc có bài tiết qua sữa mẹ; cân nhắc ngừng cho bú hoặc ngừng thuốc tùy lợi ích/nguy cơ.
• Khả năng lái xe/vận hành máy móc: Có thể gây chóng mặt, hạ huyết áp; thận trọng khi thực hiện công việc đòi hỏi tỉnh táo.

Quên liều và xử trí

• Nếu quên 1 liều: dùng ngay khi nhớ; nếu gần liều kế tiếp, bỏ qua liều đã quên.
• Không dùng gấp đôi để bù.
• Nếu quên nhiều liều liên tiếp: liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn khởi liều lại an toàn.