Cetigam 500mg (Acid ascorbic) – Bổ sung vitamin C

Thành phần

Mỗi đơn vị liều Cetigam 500 chứa:

Dược lực học

Acid ascorbic là dạng hoạt tính của vitamin C, một vitamin tan trong nước có vai trò thiết yếu trong nhiều phản ứng oxy hóa – khử của cơ thể. Vitamin C tham gia như một chất cho electron, giúp duy trì hoạt động của nhiều enzym, bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa và hỗ trợ hình thành mô liên kết thông qua tổng hợp collagen.

Vai trò trong tổng hợp collagen

Một trong những chức năng quan trọng nhất của vitamin C là tham gia vào quá trình tổng hợp collagen. Vitamin C là đồng yếu tố cần thiết cho các enzym prolyl hydroxylase và lysyl hydroxylase, giúp hydroxyl hóa prolin và lysin trong chuỗi procollagen. Quá trình này giúp collagen có cấu trúc bền vững, tăng khả năng liên kết chéo và tạo nền tảng cho mô liên kết khỏe mạnh.

Khi thiếu vitamin C, collagen được tổng hợp kém bền vững, dẫn đến thành mạch dễ tổn thương, nướu răng dễ chảy máu, da dễ bầm tím, vết thương chậm lành, đau cơ khớp và trong trường hợp nặng có thể gây bệnh scorbut.

• Hỗ trợ hình thành collagen bền vững.
• Góp phần duy trì sức bền thành mạch.
• Hỗ trợ liền vết thương và phục hồi mô.
• Tham gia duy trì cấu trúc da, xương, sụn, răng và mô liên kết.

Tác dụng chống oxy hóa

Vitamin C là chất chống oxy hóa tan trong nước quan trọng. Hoạt chất này có khả năng trung hòa một số gốc tự do sinh ra trong quá trình chuyển hóa, nhiễm khuẩn, viêm, tiếp xúc khói thuốc lá, ô nhiễm môi trường hoặc stress oxy hóa. Bằng cách cho electron, acid ascorbic giúp giảm tổn thương oxy hóa lên lipid, protein và DNA trong môi trường nước của tế bào.

Vitamin C cũng góp phần tái sinh vitamin E dạng khử, hỗ trợ hệ thống chống oxy hóa tổng thể của cơ thể. Tuy nhiên, tác dụng chống oxy hóa không có nghĩa là dùng liều càng cao càng tốt. Khi dùng liều quá cao và kéo dài, lượng vitamin C dư thừa được thải qua nước tiểu và có thể làm tăng nguy cơ hình thành oxalat ở người nhạy cảm.

Vai trò trong miễn dịch

Vitamin C tham gia hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch thông qua nhiều cơ chế: duy trì hàng rào biểu mô, hỗ trợ chức năng bạch cầu trung tính, tham gia quá trình thực bào và góp phần điều hòa phản ứng viêm. Khi cơ thể nhiễm khuẩn hoặc stress, nồng độ vitamin C trong bạch cầu và huyết tương có thể giảm do nhu cầu tăng.

Bổ sung vitamin C giúp đảm bảo cơ thể có đủ nguyên liệu cho các chức năng miễn dịch bình thường, đặc biệt ở người có chế độ ăn thiếu hụt hoặc nhu cầu tăng. Tuy nhiên, vitamin C không thay thế thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc các biện pháp điều trị đặc hiệu khi đã mắc bệnh nhiễm khuẩn.

Tăng hấp thu sắt

Vitamin C giúp tăng hấp thu sắt không heme từ thực phẩm có nguồn gốc thực vật bằng cách khử sắt ferric (Fe3+) thành sắt ferrous (Fe2+) dễ hấp thu hơn ở ruột. Vì vậy, vitamin C có thể hỗ trợ người thiếu sắt hoặc có chế độ ăn nhiều nguồn sắt thực vật khi dùng đúng cách.

Tuy nhiên, ở người có rối loạn quá tải sắt như hemochromatosis hoặc một số bệnh tan máu mạn tính cần truyền máu nhiều lần, việc bổ sung vitamin C liều cao có thể làm tăng hấp thu sắt và cần thận trọng.

Tham gia chuyển hóa và chức năng sinh học khác

Vitamin C còn tham gia tổng hợp carnitin, chuyển hóa tyrosin, tổng hợp một số hormon và chất dẫn truyền thần kinh. Nhờ đó, vitamin C góp phần vào chuyển hóa năng lượng, hoạt động thần kinh và đáp ứng của cơ thể trước stress sinh lý.

Dược động học

Hấp thu

Acid ascorbic được hấp thu chủ yếu ở ruột non thông qua cơ chế vận chuyển chủ động phụ thuộc natri và khuếch tán thụ động khi liều cao. Ở liều sinh lý, tỷ lệ hấp thu thường tốt. Khi dùng liều cao, khả năng hấp thu theo tỷ lệ giảm dần do hệ vận chuyển bão hòa, phần không hấp thu có thể gây khó chịu tiêu hóa hoặc tiêu chảy.

Phân bố

Sau khi hấp thu, vitamin C phân bố vào huyết tương và các mô. Nồng độ cao thường gặp ở tuyến thượng thận, tuyến yên, bạch cầu, mắt, não và gan. Vitamin C đi vào tế bào qua các chất vận chuyển đặc hiệu và tham gia vào nhiều phản ứng sinh học nội bào.

Chuyển hóa

Acid ascorbic có thể bị oxy hóa thành dehydroascorbic acid, sau đó được khử trở lại hoặc tiếp tục chuyển hóa thành các chất như oxalat. Khi lượng vitamin C đưa vào vượt quá nhu cầu và khả năng dự trữ, phần dư sẽ được thải trừ qua nước tiểu.

Thải trừ

Vitamin C được thải trừ chủ yếu qua thận. Khi nồng độ huyết tương vượt ngưỡng tái hấp thu của ống thận, lượng dư sẽ được đào thải qua nước tiểu. Do có chuyển hóa một phần thành oxalat, người có tiền sử sỏi thận oxalat, tăng oxalat niệu hoặc suy thận cần thận trọng khi dùng liều cao kéo dài.

Công dụng

Cetigam 500 được sử dụng để bổ sung vitamin C, phòng và điều trị thiếu vitamin C, đồng thời hỗ trợ các chức năng sinh học liên quan đến collagen, miễn dịch, chống oxy hóa và hấp thu sắt.

• Bổ sung vitamin C khi chế độ ăn không cung cấp đủ.
• Phòng và điều trị tình trạng thiếu vitamin C.
• Hỗ trợ giảm nguy cơ chảy máu chân răng, bầm tím, chậm lành vết thương do thiếu vitamin C.
• Hỗ trợ tổng hợp collagen, duy trì sức bền thành mạch, da, mô liên kết, xương và sụn.
• Hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ miễn dịch khi cơ thể tăng nhu cầu.
• Hỗ trợ tăng hấp thu sắt không heme từ thức ăn hoặc chế phẩm sắt khi dùng phù hợp.

Chỉ định

• Phòng và điều trị thiếu vitamin C.
• Bệnh scorbut hoặc nguy cơ scorbut do thiếu vitamin C kéo dài.
• Người có chế độ ăn thiếu rau quả tươi, ăn kiêng kéo dài, hấp thu kém hoặc nhu cầu vitamin C tăng.
• Người đang trong giai đoạn hồi phục sau nhiễm khuẩn, phẫu thuật, chấn thương, bỏng hoặc vết thương lâu lành theo hướng dẫn chuyên môn.
• Người hút thuốc lá, thường xuyên tiếp xúc ô nhiễm hoặc stress oxy hóa có nhu cầu vitamin C cao hơn.
• Hỗ trợ hấp thu sắt trong một số trường hợp thiếu sắt khi bác sĩ/dược sĩ hướng dẫn.

Chống chỉ định

• Người dị ứng hoặc quá mẫn với acid ascorbic hoặc bất kỳ tá dược nào của thuốc.
• Người có tiền sử sỏi thận oxalat tái phát hoặc tăng oxalat niệu cần tránh tự ý dùng liều cao kéo dài.
• Người mắc bệnh thalassemia, hemochromatosis hoặc tình trạng quá tải sắt cần thận trọng đặc biệt do vitamin C có thể tăng hấp thu sắt.
• Không tự ý dùng liều cao kéo dài cho người suy thận nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Liều dùng và cách dùng

Liều dùng tham khảo

Liều Cetigam 500 phụ thuộc vào mục đích sử dụng là phòng thiếu hụt, điều trị thiếu vitamin C hay bổ sung khi nhu cầu tăng. Người bệnh nên dùng theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hoặc tờ hướng dẫn sử dụng đi kèm sản phẩm.

• Bổ sung thông thường: dùng theo liều khuyến cáo trên bao bì hoặc theo tư vấn của nhân viên y tế.
• Điều trị thiếu vitamin C: liều và thời gian dùng phụ thuộc mức độ thiếu hụt và biểu hiện lâm sàng.
• Người có nguy cơ sỏi thận, suy thận hoặc quá tải sắt: cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng liều cao.

Cách dùng

• Dùng đường uống.
• Uống với một cốc nước đầy.
• Nên dùng sau bữa ăn nếu dễ bị cồn cào, xót dạ dày hoặc khó chịu tiêu hóa.
• Không tự ý dùng nhiều chế phẩm vitamin C cùng lúc để tránh vượt liều không cần thiết.
• Duy trì chế độ ăn có rau xanh, trái cây tươi, ngủ đủ và vận động phù hợp thay vì chỉ phụ thuộc vào thuốc bổ sung.

Xử trí khi quên liều và quá liều

Khi quên liều

• Nếu nhớ ra trong ngày, có thể uống liều đã quên.
• Nếu đã gần đến thời điểm dùng liều tiếp theo, bỏ qua liều đã quên.
• Không uống gấp đôi liều để bù liều đã quên.

Khi dùng quá liều

Dùng vitamin C quá liều, đặc biệt liều cao kéo dài, có thể gây buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, đầy hơi, mất ngủ nhẹ, tăng oxalat niệu hoặc tăng nguy cơ sỏi thận ở người có yếu tố nguy cơ.

• Ngừng dùng hoặc giảm liều nếu có rối loạn tiêu hóa rõ.
• Uống đủ nước nếu không có chống chỉ định.
• Liên hệ bác sĩ nếu dùng liều rất cao, có đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu máu hoặc nghi ngờ sỏi thận.
• Người suy thận hoặc có bệnh nền cần được đánh giá y tế khi dùng quá liều.

Tác dụng không mong muốn

Cetigam 500 thường dung nạp tốt khi dùng đúng liều. Tác dụng phụ thường liên quan đến liều cao hoặc dùng kéo dài, nhất là ở người nhạy cảm đường tiêu hóa hoặc có nguy cơ sỏi thận.

Trên tiêu hóa

• Cồn cào, xót dạ dày.
• Buồn nôn.
• Đau bụng, đầy hơi.
• Tiêu chảy khi dùng liều cao.

Trên tiết niệu – chuyển hóa

• Tăng oxalat niệu khi dùng liều cao kéo dài.
• Tăng nguy cơ sỏi thận oxalat ở người có yếu tố nguy cơ.
• Có thể ảnh hưởng đến một số xét nghiệm glucose niệu hoặc xét nghiệm oxy hóa – khử tùy phương pháp xét nghiệm.

Phản ứng dị ứng

• Phát ban, ngứa, mề đay, hiếm gặp.
• Phản ứng quá mẫn nặng rất hiếm, cần đi khám ngay nếu có khó thở, phù mặt/môi/lưỡi.

Thận trọng khi sử dụng

• Không lạm dụng vitamin C liều cao kéo dài nếu không có chỉ định.
• Thận trọng ở người có tiền sử sỏi thận, tăng oxalat niệu, suy thận hoặc đang chạy thận.
• Thận trọng ở người quá tải sắt, hemochromatosis, thalassemia hoặc thiếu máu tan máu mạn tính.
• Người thiếu men G6PD cần tránh dùng liều rất cao vì có nguy cơ tan máu trong một số trường hợp.
• Vitamin C có thể ảnh hưởng đến kết quả một số xét nghiệm; nên thông báo với nhân viên y tế nếu đang dùng liều cao.
• Không dùng vitamin C để thay thế chế độ ăn cân bằng hoặc điều trị đặc hiệu bệnh nhiễm khuẩn.

Sử dụng cho phụ nữ có thai và cho con bú

Phụ nữ có thai

Vitamin C là dưỡng chất cần thiết trong thai kỳ, nhưng phụ nữ có thai nên dùng theo nhu cầu khuyến nghị hoặc theo chỉ định của bác sĩ. Không nên tự ý dùng liều cao kéo dài vì có thể gây rối loạn tiêu hóa, tăng oxalat niệu và không cần thiết nếu chế độ ăn đã đầy đủ.

Phụ nữ cho con bú

Vitamin C bài tiết vào sữa mẹ và là dưỡng chất cần thiết cho trẻ. Phụ nữ cho con bú có thể cần bổ sung nếu khẩu phần thiếu hoặc nhu cầu tăng, nhưng nên dùng đúng liều khuyến cáo. Tránh dùng nhiều chế phẩm vitamin C cùng lúc nếu chưa được tư vấn.

Tác động lên khả năng lái xe và vận hành máy móc

Cetigam 500 thường không ảnh hưởng đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc. Nếu người dùng có khó chịu tiêu hóa, chóng mặt hoặc mệt mỏi do nguyên nhân khác, nên thận trọng cho đến khi sức khỏe ổn định.

Tương tác thuốc

Vitamin C có thể tương tác hoặc ảnh hưởng đến hiệu quả, hấp thu hay xét nghiệm liên quan đến một số thuốc. Người bệnh đang điều trị bệnh mạn tính nên thông báo với bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng liều cao kéo dài.

• Sắt đường uống: vitamin C làm tăng hấp thu sắt không heme; có lợi trong thiếu sắt nhưng cần thận trọng ở người quá tải sắt.
• Nhôm trong thuốc kháng acid: vitamin C có thể làm tăng hấp thu nhôm; người suy thận nên thận trọng khi phối hợp kéo dài.
• Warfarin và thuốc chống đông: liều vitamin C rất cao có thể ảnh hưởng đáp ứng chống đông ở một số trường hợp; cần theo dõi nếu dùng kéo dài.
• Aspirin: dùng liều cao có thể ảnh hưởng bài tiết vitamin C và tăng kích ứng tiêu hóa.
• Một số xét nghiệm đường niệu, máu ẩn trong phân, xét nghiệm oxy hóa – khử: vitamin C liều cao có thể gây sai lệch kết quả tùy phương pháp.

Hướng dẫn bảo quản

• Bảo quản Cetigam 500 ở nơi khô ráo, thoáng mát.
• Tránh ánh nắng trực tiếp và độ ẩm cao.
• Nhiệt độ bảo quản thường dưới 30°C hoặc theo hướng dẫn trên bao bì.
• Để thuốc trong bao bì kín cho đến khi sử dụng.
• Để xa tầm tay trẻ em.
• Không sử dụng thuốc quá hạn, đổi màu, ẩm mốc hoặc có dấu hiệu hư hỏng.

Theo dõi trong quá trình sử dụng

• Theo dõi các biểu hiện thiếu vitamin C như chảy máu chân răng, dễ bầm tím, chậm lành vết thương, mệt mỏi kéo dài.
• Theo dõi rối loạn tiêu hóa nếu dùng liều cao.
• Người có tiền sử sỏi thận cần theo dõi đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu máu và uống đủ nước nếu không bị hạn chế dịch.
• Người đang bổ sung sắt cần theo dõi đáp ứng điều trị và tránh dùng quá mức nếu có nguy cơ quá tải sắt.
• Thông báo với nhân viên y tế khi làm xét nghiệm nếu đang dùng vitamin C liều cao.