Pipolphen 50mg/2ml ( Promethazine) – Kháng histamin H1, an thần, chống nôn

Thành phần

Dược lực học

• Promethazine là thuốc kháng histamin H1 thế hệ 1. Thuốc cạnh tranh với histamin tại thụ thể H1, từ đó làm giảm các biểu hiện dị ứng liên quan đến histamin như ngứa, nổi mề đay, hắt hơi, chảy nước mũi và phù nề niêm mạc. Do có khả năng đi qua hàng rào máu não, promethazine gây tác dụng an thần rõ hơn so với các thuốc kháng histamin thế hệ mới.
• Ngoài tác dụng kháng histamin, promethazine còn có hoạt tính kháng cholinergic, chống nôn và chống say tàu xe. Tác dụng chống nôn có liên quan đến ảnh hưởng trên trung tâm nôn, hệ tiền đình và các đường dẫn truyền thần kinh ở hệ thần kinh trung ương. Vì vậy, thuốc có thể được dùng trong phòng và điều trị buồn nôn, nôn hoặc say tàu xe khi bác sĩ đánh giá phù hợp.
• Promethazine cũng có tác dụng an thần, gây buồn ngủ và có thể được sử dụng trong tiền mê, hỗ trợ giảm lo âu trước thủ thuật hoặc phối hợp với thuốc giảm đau, thuốc gây mê trong một số bối cảnh lâm sàng. Tuy nhiên, tác dụng ức chế thần kinh trung ương này cũng là nguyên nhân gây nguy cơ buồn ngủ quá mức, suy giảm phản xạ, lú lẫn hoặc ức chế hô hấp, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người dùng đồng thời rượu hoặc thuốc an thần.

Dược động học

• Sau khi tiêm, promethazine được hấp thu vào tuần hoàn và phân bố rộng trong cơ thể. Thuốc tan trong lipid, có khả năng đi qua hàng rào máu não và nhau thai, đồng thời có thể xuất hiện trong sữa mẹ. Tác dụng an thần có thể xuất hiện tương đối nhanh sau khi dùng đường tiêm, tùy đường dùng, liều và tình trạng người bệnh.
• Promethazine được chuyển hóa chủ yếu tại gan thành các chất chuyển hóa không còn hoặc còn rất ít hoạt tính. Thuốc và chất chuyển hóa được thải trừ qua nước tiểu và mật. Ở người suy gan, người cao tuổi, người suy hô hấp hoặc người dùng nhiều thuốc ức chế thần kinh trung ương, nguy cơ tích lũy và tác dụng không mong muốn có thể tăng.

Công dụng

• Pipolphen có công dụng kháng dị ứng, giảm ngứa, chống nôn, chống say tàu xe và an thần trong các trường hợp có chỉ định. Thuốc giúp làm giảm triệu chứng dị ứng do histamin, hỗ trợ kiểm soát buồn nôn/nôn và có thể được sử dụng như thuốc hỗ trợ trước phẫu thuật hoặc thủ thuật trong bối cảnh y tế.

Chỉ định

Pipolphen thường được chỉ định trong các trường hợp:

• Điều trị triệu chứng một số phản ứng dị ứng như mề đay, ngứa, viêm mũi dị ứng hoặc dị ứng da khi cần dùng thuốc kháng histamin.
• Hỗ trợ điều trị buồn nôn và nôn do nhiều nguyên nhân theo đánh giá của bác sĩ.
• Phòng và điều trị say tàu xe trong một số trường hợp phù hợp.
• An thần trước phẫu thuật, trước thủ thuật hoặc hỗ trợ trong tiền mê.
• Phối hợp trong một số phác đồ giảm đau hoặc gây mê theo chỉ định chuyên khoa.

Chống chỉ định

• Người mẫn cảm với promethazine, các dẫn chất phenothiazin hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.
• Trẻ em dưới 2 tuổi do nguy cơ ức chế hô hấp nghiêm trọng.
• Người đang hôn mê hoặc suy giảm ý thức nặng do bất kỳ nguyên nhân nào.
• Người đang dùng liều cao thuốc ức chế thần kinh trung ương, rượu hoặc thuốc an thần khi chưa được bác sĩ đánh giá.
• Không dùng trong điều trị triệu chứng đường hô hấp dưới như hen cấp nếu không có chỉ định phù hợp.
• Chống chỉ định hoặc cần tránh dùng trong một số trường hợp tăng nhãn áp góc đóng, bí tiểu do phì đại tuyến tiền liệt, tắc nghẽn cổ bàng quang hoặc tắc nghẽn môn vị – tá tràng nếu bác sĩ đánh giá nguy cơ cao.

Liều dùng và cách dùng

Cách dùng

Pipolphen là dung dịch tiêm, phải được dùng bởi nhân viên y tế. Trước khi tiêm cần kiểm tra ống thuốc, hạn dùng, màu sắc dung dịch và tính toàn vẹn của bao bì. Không dùng nếu dung dịch đổi màu, vẩn đục, có tiểu phân lạ hoặc ống thuốc nứt vỡ.

Đường dùng và kỹ thuật tiêm phải tuân thủ hướng dẫn chuyên môn. Promethazine dạng tiêm cần đặc biệt thận trọng vì có thể gây kích ứng mô, đau, tổn thương mạch máu hoặc hoại tử mô nếu tiêm sai kỹ thuật hoặc thoát mạch.

Liều dùng tham khảo

Liều dùng phụ thuộc vào mục đích điều trị, tuổi, cân nặng, tình trạng lâm sàng, thuốc dùng kèm và đáp ứng của người bệnh. Bác sĩ sẽ quyết định liều phù hợp trong từng trường hợp như dị ứng, chống nôn, say tàu xe, an thần hoặc tiền mê.

• Không tự ý lặp lại liều nếu còn buồn nôn, ngứa hoặc mất ngủ.
• Không dùng chung với rượu hoặc thuốc an thần khi chưa có chỉ định.
• Người cao tuổi, người suy gan, suy hô hấp hoặc có bệnh nền cần dùng thận trọng và thường cần liều thấp hơn.

Quên liều và quá liều

Quên liều

Pipolphen dạng tiêm thường được sử dụng theo chỉ định tại cơ sở y tế hoặc theo lịch điều trị cụ thể. Nếu bỏ lỡ một liều đã được hẹn, người bệnh cần liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở điều trị để được hướng dẫn, không tự ý tiêm bù.

Quá liều

Quá liều promethazine có thể gây buồn ngủ sâu, lú lẫn, kích động, ảo giác, co giật, khô miệng, giãn đồng tử, đỏ bừng, sốt, nhịp tim nhanh, tụt huyết áp, suy hô hấp, hôn mê hoặc tử vong, đặc biệt ở trẻ em. Khi nghi ngờ quá liều, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế khẩn cấp để được theo dõi hô hấp, tim mạch và điều trị hỗ trợ.

Tác dụng không mong muốn

Một số tác dụng không mong muốn có thể gặp khi dùng Pipolphen gồm:

• Buồn ngủ, chóng mặt, mệt mỏi, giảm tỉnh táo.
• Khô miệng, nhìn mờ, táo bón, bí tiểu do tác dụng kháng cholinergic.
• Hạ huyết áp, choáng váng, tim đập nhanh hoặc đánh trống ngực.
• Buồn nôn, khó chịu tiêu hóa hoặc thay đổi cảm giác ngon miệng.
• Kích động nghịch thường, lú lẫn, bồn chồn, mất ngủ, đặc biệt ở trẻ em hoặc người cao tuổi.
• Phản ứng dị ứng như phát ban, ngứa, mề đay, phù mạch.
• Nhạy cảm ánh sáng, vàng da hoặc bất thường chức năng gan hiếm gặp.
• Ức chế hô hấp, đặc biệt ở trẻ nhỏ hoặc khi phối hợp thuốc ức chế thần kinh trung ương.
• Đau, viêm, kích ứng, tổn thương mô hoặc hoại tử tại vị trí tiêm nếu tiêm sai kỹ thuật.
• Rối loạn vận động, co cứng, run hoặc phản ứng ngoại tháp hiếm gặp.

Cần báo ngay cho nhân viên y tế nếu sau tiêm có khó thở, tím tái, buồn ngủ sâu bất thường, tụt huyết áp, đau dữ dội tại chỗ tiêm, sưng phồng, đổi màu da, phát ban lan rộng hoặc phù mặt, phù môi.

Thận trọng khi sử dụng

• Thận trọng ở người cao tuổi vì dễ bị lú lẫn, buồn ngủ, té ngã, hạ huyết áp và bí tiểu.
• Thận trọng ở người bệnh hen phế quản, COPD, ngưng thở khi ngủ hoặc suy hô hấp.
• Thận trọng ở người tăng nhãn áp góc đóng, phì đại tuyến tiền liệt, bí tiểu, tắc ruột hoặc táo bón nặng.
• Thận trọng ở người bệnh gan, động kinh, bệnh tim mạch hoặc rối loạn nhịp tim.
• Không uống rượu trong thời gian dùng thuốc.
• Không lái xe, vận hành máy móc hoặc làm việc nguy hiểm sau khi dùng thuốc do nguy cơ buồn ngủ và giảm phản xạ.
• Tránh dùng đồng thời với thuốc an thần, thuốc ngủ, opioid, thuốc chống lo âu hoặc thuốc chống trầm cảm có tác dụng an thần nếu chưa được bác sĩ đánh giá.
• Không dùng thuốc để làm trẻ ngủ hoặc an thần trẻ khi không có chỉ định y tế.

Phụ nữ có thai và cho con bú

Phụ nữ có thai chỉ dùng Pipolphen khi thật cần thiết và có chỉ định của bác sĩ. Promethazine có thể qua nhau thai; việc dùng gần thời điểm sinh cần thận trọng vì có thể ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh như buồn ngủ, ức chế hô hấp hoặc rối loạn thích nghi sau sinh.

Promethazine có thể bài tiết vào sữa mẹ và có nguy cơ gây buồn ngủ hoặc kích thích bất thường ở trẻ bú mẹ. Phụ nữ đang cho con bú cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng; có thể cần theo dõi trẻ hoặc lựa chọn thuốc khác phù hợp hơn.

Ảnh hưởng đến khả năng lái xe và vận hành máy móc

Pipolphen có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, giảm tập trung, nhìn mờ và chậm phản xạ. Người bệnh không nên lái xe, vận hành máy móc, làm việc trên cao hoặc thực hiện công việc cần tỉnh táo sau khi dùng thuốc cho đến khi chắc chắn thuốc không còn ảnh hưởng.

Tương tác thuốc

Promethazine có thể tương tác với nhiều thuốc và chất khác. Cần lưu ý khi dùng cùng:

• Rượu: tăng buồn ngủ, giảm phản xạ và nguy cơ ức chế hô hấp.
• Thuốc an thần, thuốc ngủ, benzodiazepin, barbiturat, opioid: tăng tác dụng ức chế thần kinh trung ương và hô hấp.
• Thuốc kháng cholinergic, thuốc chống trầm cảm ba vòng, thuốc chống loạn thần: tăng khô miệng, táo bón, bí tiểu, lú lẫn và nhìn mờ.
• Thuốc ức chế MAO: có thể làm tăng và kéo dài tác dụng kháng cholinergic hoặc ức chế thần kinh trung ương.
• Thuốc hạ huyết áp: có thể tăng nguy cơ tụt huyết áp tư thế.
• Adrenalin: promethazine có thể làm thay đổi đáp ứng huyết áp với adrenalin trong một số tình huống.
• Thuốc gây kéo dài QT hoặc thuốc chống loạn nhịp: cần thận trọng ở người có nguy cơ rối loạn nhịp.

Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ tất cả thuốc kê đơn, không kê đơn, thuốc ngủ, thuốc giảm đau, thảo dược và rượu bia đang sử dụng trước khi dùng Pipolphen.

Bảo quản

• Bảo quản thuốc trong bao bì gốc, nơi khô ráo, thoáng mát.
• Tránh ánh sáng trực tiếp và tránh nhiệt độ cao.
• Không để đông lạnh nếu nhà sản xuất không yêu cầu.
• Để xa tầm tay trẻ em.
• Không dùng thuốc khi quá hạn, ống thuốc nứt vỡ, dung dịch đổi màu, vẩn đục hoặc có tiểu phân lạ.

Theo dõi điều trị

Sau khi tiêm Pipolphen, người bệnh cần được theo dõi mức độ buồn ngủ, huyết áp, nhịp thở, tình trạng tỉnh táo và phản ứng tại vị trí tiêm. Với người cao tuổi, trẻ em, người có bệnh hô hấp hoặc dùng phối hợp thuốc an thần, cần theo dõi chặt chẽ hơn để phát hiện sớm ức chế hô hấp hoặc tụt huyết áp.

Nếu sử dụng thuốc để điều trị dị ứng, cần theo dõi mức độ giảm ngứa, mề đay, sưng phù và các dấu hiệu cảnh báo phản ứng dị ứng nặng như khó thở, khò khè, tụt huyết áp, phù môi lưỡi. Trong các tình huống nghi ngờ sốc phản vệ, cần xử trí cấp cứu bằng phác đồ phù hợp thay vì chỉ dùng kháng histamin.

Việc dùng thuốc chống nôn hoặc an thần cần được đánh giá lại nếu triệu chứng kéo dài, nặng lên hoặc kèm đau bụng dữ dội, sốt, nôn ra máu, rối loạn ý thức hay dấu hiệu mất nước.

Mọi thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Việc sử dụng thuốc phải tuân theo hướng dẫn của Bác sĩ, Dược sĩ chuyên môn.