Topinam 50mg (Topiramate) – Trị động kinh, đau nửa đầu

Thành phần

Dược lực học

Topiramate là thuốc chống động kinh có cơ chế tác dụng đa hướng. Thuốc làm giảm tính kích thích quá mức của tế bào thần kinh và hạn chế sự lan truyền bất thường của xung động thần kinh trong não. Cơ chế này giúp kiểm soát cơn co giật ở một số thể động kinh và góp phần dự phòng cơn đau nửa đầu ở người bệnh được chỉ định.

Topiramate có khả năng ức chế các kênh natri phụ thuộc điện thế, từ đó làm giảm sự phóng điện lặp lại kéo dài của tế bào thần kinh. Thuốc cũng tăng cường hoạt tính của chất dẫn truyền thần kinh ức chế GABA tại một số thụ thể, giúp tăng khả năng ức chế thần kinh trung ương.

Bên cạnh đó, topiramate đối kháng một số tác dụng kích thích của glutamat tại thụ thể AMPA/kainate và có hoạt tính ức chế carbonic anhydrase mức độ nhẹ. Sự phối hợp các cơ chế này tạo nên tác dụng chống co giật và điều hòa hoạt động thần kinh, nhưng cũng liên quan đến một số tác dụng không mong muốn như dị cảm, rối loạn thăng bằng acid-base hoặc tăng nguy cơ sỏi thận ở một số người bệnh.

Dược động học

Sau khi uống, topiramate được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa. Sinh khả dụng đường uống tương đối cao và thức ăn thường không ảnh hưởng đáng kể đến mức độ hấp thu của thuốc. Nồng độ thuốc trong máu tăng dần theo liều và đạt trạng thái ổn định sau vài ngày sử dụng đều đặn, tùy chức năng thận của người bệnh.

Topiramate gắn protein huyết tương ở mức thấp đến trung bình. Thuốc ít bị chuyển hóa ở người không dùng kèm thuốc cảm ứng enzym gan. Phần lớn liều dùng được thải trừ qua thận dưới dạng không đổi, do đó chức năng thận có ảnh hưởng quan trọng đến nồng độ thuốc trong cơ thể.

Ở người suy thận hoặc người đang thẩm phân máu, thời gian thải trừ topiramate có thể thay đổi và cần điều chỉnh liều theo hướng dẫn của bác sĩ. Khi dùng phối hợp với các thuốc chống động kinh cảm ứng enzym như phenytoin hoặc carbamazepin, nồng độ topiramate có thể giảm, làm thay đổi hiệu quả điều trị.

Công dụng

Topinam 50mg có công dụng ổn định hoạt động thần kinh bất thường, hỗ trợ kiểm soát cơn động kinh và dự phòng cơn đau nửa đầu ở người bệnh phù hợp. Thuốc không có tác dụng cắt cơn đau nửa đầu cấp tính đã xảy ra, mà được sử dụng đều đặn nhằm giảm tần suất và mức độ cơn theo phác đồ dự phòng.

Chỉ định

Thuốc Topinam 50mg thường được chỉ định trong các trường hợp:

• Điều trị đơn trị liệu hoặc phối hợp trong động kinh cục bộ có hoặc không có cơn toàn thể thứ phát.
• Điều trị phối hợp trong cơn co cứng – co giật toàn thể nguyên phát.
• Điều trị phối hợp trong các cơn co giật liên quan đến hội chứng Lennox-Gastaut theo đánh giá chuyên khoa.
• Dự phòng đau nửa đầu ở người lớn hoặc đối tượng phù hợp theo chỉ định của bác sĩ.

Chống chỉ định

• Người mẫn cảm với topiramate hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.
• Không dùng để điều trị cơn đau nửa đầu cấp tính.
• Không tự ý dùng cho phụ nữ có thai, phụ nữ dự định mang thai hoặc phụ nữ đang cho con bú nếu chưa được bác sĩ chuyên khoa đánh giá lợi ích và nguy cơ.
• Thận trọng đặc biệt hoặc tránh dùng trong các tình huống có nguy cơ cao nhiễm toan chuyển hóa, sỏi thận hoặc rối loạn tâm thần chưa kiểm soát nếu chưa được bác sĩ chỉ định.

Liều dùng và cách dùng

Cách dùng

Uống thuốc với nước, có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Nên uống thuốc vào cùng thời điểm mỗi ngày để duy trì nồng độ ổn định. Người bệnh cần uống đủ nước trong quá trình dùng thuốc nhằm giảm nguy cơ hình thành sỏi thận, trừ khi bác sĩ có khuyến cáo hạn chế dịch.

Không tự ý nghiền, nhai hoặc bẻ viên nếu dạng bào chế không cho phép. Không tự ý ngừng thuốc đột ngột, đặc biệt ở người bệnh động kinh.

Liều dùng tham khảo

• Liều dùng topiramate cần được khởi đầu thấp và tăng dần từng bước để giảm nguy cơ tác dụng không mong muốn trên thần kinh trung ương.
• Trong điều trị động kinh, liều phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, loại cơn, thuốc dùng kèm, chức năng thận và đáp ứng lâm sàng.
• Trong dự phòng đau nửa đầu, thuốc cũng thường được tăng liều từ từ đến liều duy trì phù hợp theo khả năng dung nạp.
• Người suy thận, người cao tuổi hoặc người đang thẩm phân máu có thể cần hiệu chỉnh liều.

Quên liều và quá liều

Quên liều

Nếu quên một liều, hãy uống ngay khi nhớ ra. Nếu gần đến thời điểm dùng liều tiếp theo, bỏ qua liều đã quên và dùng liều kế tiếp như bình thường. Không uống gấp đôi liều để bù. Nếu quên nhiều liều liên tiếp, người bệnh cần liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn cách dùng lại an toàn.

Quá liều

Quá liều topiramate có thể gây buồn ngủ nhiều, chóng mặt, rối loạn lời nói, nhìn mờ, kích động, lú lẫn, co giật, rối loạn ý thức, hạ huyết áp, nhiễm toan chuyển hóa hoặc hôn mê. Khi nghi ngờ quá liều, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay để được theo dõi thần kinh, hô hấp, tim mạch, điện giải và xử trí hỗ trợ phù hợp.

Tác dụng không mong muốn

Một số tác dụng không mong muốn có thể gặp khi dùng Topinam 50mg gồm:

• Buồn ngủ, chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu, rối loạn thăng bằng.
• Dị cảm như tê bì, kiến bò ở tay chân.
• Giảm tập trung, chậm suy nghĩ, khó tìm từ, rối loạn trí nhớ hoặc thay đổi nhận thức.
• Chán ăn, giảm cân, buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy hoặc thay đổi vị giác.
• Mất ngủ, lo âu, dễ kích thích, thay đổi tâm trạng hoặc trầm cảm.
• Nhìn mờ, đau mắt, đỏ mắt hoặc giảm thị lực đột ngột, cần đi khám ngay vì có thể liên quan đến tăng nhãn áp góc đóng cấp.
• Tăng nguy cơ sỏi thận, đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu máu.
• Nhiễm toan chuyển hóa, biểu hiện có thể là thở nhanh, mệt mỏi bất thường, chán ăn, rối loạn nhịp tim hoặc lú lẫn.
• Giảm tiết mồ hôi và tăng thân nhiệt, đặc biệt ở trẻ em hoặc khi thời tiết nóng.
• Phát ban, phản ứng dị ứng hoặc phản ứng da nghiêm trọng hiếm gặp.

Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ nếu xuất hiện thay đổi tâm trạng, ý nghĩ tự làm hại bản thân, giảm thị lực, đau mắt, đau hông lưng, sốt không rõ nguyên nhân, mệt lả hoặc bất kỳ biểu hiện bất thường nào trong quá trình dùng thuốc.

Thận trọng khi sử dụng

• Không ngừng thuốc đột ngột vì có thể làm tăng tần suất cơn động kinh, ngay cả ở người đang dùng thuốc cho mục đích khác.
• Thận trọng ở người có tiền sử sỏi thận, bệnh thận, nhiễm toan chuyển hóa, bệnh hô hấp nặng hoặc đang ăn chế độ ketogenic.
• Cần theo dõi cân nặng, tình trạng ăn uống và dấu hiệu giảm cân quá mức, đặc biệt khi dùng kéo dài.
• Thận trọng ở người có tiền sử trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn tâm thần hoặc ý nghĩ tự sát.
• Người bệnh cần được tư vấn về nguy cơ giảm tiết mồ hôi và tăng thân nhiệt, nhất là khi vận động mạnh hoặc ở môi trường nóng.
• Cần thận trọng khi lái xe, vận hành máy móc, làm việc trên cao trong giai đoạn đầu điều trị hoặc sau khi tăng liều.
• Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, cần trao đổi với bác sĩ về kế hoạch mang thai, biện pháp tránh thai và nguy cơ đối với thai nhi.
• Topiramate có thể làm giảm bicarbonat huyết thanh, do đó bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm điện giải hoặc bicarbonat khi cần.

Phụ nữ có thai và cho con bú

Topiramate có thể liên quan đến nguy cơ bất lợi cho thai nhi nếu sử dụng trong thai kỳ, đặc biệt khi dùng trong giai đoạn đầu mang thai. Phụ nữ đang mang thai, dự định mang thai hoặc có khả năng mang thai cần trao đổi với bác sĩ trước khi dùng Topinam 50mg. Không tự ý ngừng thuốc khi phát hiện có thai vì cơn động kinh không kiểm soát cũng có thể gây nguy hiểm cho mẹ và thai nhi.

Topiramate có thể bài tiết vào sữa mẹ. Phụ nữ đang cho con bú cần được bác sĩ đánh giá lợi ích và nguy cơ. Trẻ bú mẹ cần được theo dõi các dấu hiệu như tiêu chảy, buồn ngủ bất thường, bú kém hoặc chậm tăng cân nếu mẹ sử dụng thuốc.

Ảnh hưởng đến khả năng lái xe và vận hành máy móc

Topinam 50mg có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, nhìn mờ, giảm tập trung, rối loạn phối hợp vận động hoặc chậm phản xạ. Người bệnh không nên lái xe, vận hành máy móc hoặc làm việc nguy hiểm cho đến khi biết rõ thuốc ảnh hưởng như thế nào đến cơ thể.

Tương tác thuốc

Topiramate có thể tương tác với nhiều thuốc khác. Cần lưu ý khi dùng cùng:

• Phenytoin, carbamazepin: có thể làm giảm nồng độ topiramate, ảnh hưởng hiệu quả kiểm soát cơn.
• Valproate: có thể tăng nguy cơ tăng amoniac máu, bệnh não hoặc hạ thân nhiệt trong một số trường hợp.
• Thuốc tránh thai đường uống: topiramate có thể làm giảm hiệu quả của một số chế phẩm tránh thai, đặc biệt ở liều cao; cần hỏi bác sĩ về biện pháp tránh thai phù hợp.
• Thuốc ức chế carbonic anhydrase như acetazolamide, zonisamide: tăng nguy cơ sỏi thận và nhiễm toan chuyển hóa.
• Thuốc lợi tiểu như hydrochlorothiazide: có thể làm thay đổi nồng độ topiramate và điện giải.
• Rượu và thuốc an thần: tăng buồn ngủ, chóng mặt và suy giảm khả năng tập trung.
• Lithium, metformin, digoxin hoặc các thuốc có khoảng điều trị hẹp: cần theo dõi khi phối hợp theo đánh giá của bác sĩ.

Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, không kê đơn, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thảo dược đang dùng để được kiểm tra tương tác trước khi sử dụng Topinam 50mg.

Bảo quản

• Bảo quản thuốc trong bao bì kín, nơi khô ráo, thoáng mát.
• Tránh ánh sáng trực tiếp và tránh ẩm.
• Để xa tầm tay trẻ em.
• Không dùng thuốc khi đã quá hạn sử dụng, viên thuốc đổi màu, nứt vỡ, ẩm mốc hoặc bao bì hư hỏng.

Mọi thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Việc sử dụng thuốc phải tuân theo hướng dẫn của Bác sĩ, Dược sĩ chuyên môn.