Metison (Betamethasone) – Sử dụng trong một số bệnh da viêm

Thành phần

Vai trò của các hoạt chất

Betamethasone dipropionate

Betamethasone dipropionate là corticosteroid dùng ngoài da có hoạt lực mạnh. Hoạt chất này giúp giảm phản ứng viêm tại da thông qua ức chế giải phóng các chất trung gian viêm, giảm phù nề, giảm đỏ, giảm ngứa và giảm cảm giác khó chịu do viêm da.

Clotrimazole

Clotrimazole là thuốc kháng nấm nhóm imidazol. Hoạt chất này ức chế tổng hợp ergosterol, một thành phần quan trọng của màng tế bào nấm. Khi màng tế bào nấm bị rối loạn, nấm mất khả năng phát triển và có thể bị tiêu diệt tùy nồng độ thuốc tại vị trí bôi.

Gentamicin

Gentamicin là kháng sinh nhóm aminoglycosid. Thuốc gắn vào tiểu đơn vị 30S của ribosom vi khuẩn, làm rối loạn quá trình tổng hợp protein, từ đó gây tác dụng diệt khuẩn trên các vi khuẩn nhạy cảm.

Dược lực học

Metison phối hợp ba cơ chế tác dụng: chống viêm, kháng nấm và kháng khuẩn. Betamethasone làm giảm đáp ứng viêm của da bằng cách ức chế tổng hợp prostaglandin, leukotrien và các cytokine viêm, đồng thời gây co mạch tại chỗ. Nhờ đó, tình trạng đỏ da, phù nề, ngứa và đau rát do viêm có thể giảm nhanh.

Clotrimazole tác động lên màng tế bào nấm bằng cách ức chế enzym liên quan đến tổng hợp ergosterol. Gentamicin bổ sung tác dụng kháng khuẩn tại chỗ bằng cách ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn nhạy cảm.

Dược động học

Khi bôi ngoài da, mức độ hấp thu của các hoạt chất trong Metison phụ thuộc vào diện tích bôi, tình trạng hàng rào da, vị trí bôi, thời gian dùng, việc băng kín và độ tuổi người bệnh. Da bị viêm, trầy xước, bôi trên diện rộng hoặc băng kín có thể làm tăng hấp thu toàn thân, đặc biệt với betamethasone.

Clotrimazole khi dùng ngoài da thường hấp thu toàn thân rất thấp. Gentamicin bôi ngoài da cũng hấp thu hạn chế qua da lành, nhưng có thể tăng hấp thu khi bôi trên vết thương hở rộng, bỏng, loét hoặc dùng kéo dài.

Công dụng

Metison có công dụng giảm viêm, giảm ngứa, kháng nấm và kháng khuẩn tại chỗ. Thuốc giúp cải thiện các triệu chứng như đỏ da, ngứa, sưng, rát, bong tróc hoặc rỉ dịch nhẹ trong các bệnh da viêm có nhiễm nấm, nhiễm khuẩn nhạy cảm hoặc nguy cơ bội nhiễm theo đánh giá của bác sĩ.

Chỉ định

• Viêm da đáp ứng với corticosteroid có kèm nhiễm nấm hoặc nhiễm khuẩn nhạy cảm.
• Viêm da tiếp xúc, viêm da dị ứng hoặc chàm có bội nhiễm thứ phát khi bác sĩ đánh giá phù hợp.
• Nấm da có phản ứng viêm mạnh, đỏ ngứa nhiều, cần phối hợp kháng nấm và chống viêm trong thời gian ngắn.
• Tổn thương da viêm nghi ngờ nhiễm hỗn hợp vi khuẩn và nấm nhạy cảm với thành phần thuốc.

Chống chỉ định

• Người mẫn cảm với betamethasone, clotrimazole, gentamicin, aminoglycosid khác hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.
• Nhiễm virus ngoài da như herpes simplex, thủy đậu, zona chưa được điều trị phù hợp.
• Lao da, giang mai da hoặc tổn thương da do nguyên nhân đặc hiệu chưa được điều trị.
• Trứng cá đỏ, trứng cá thông thường, viêm da quanh miệng nếu không có chỉ định chuyên khoa.
• Vết thương hở sâu, loét rộng, bỏng rộng hoặc tổn thương da cần điều trị chuyên biệt.
• Không bôi vào mắt, niêm mạc miệng, âm đạo hoặc vùng sinh dục trong nếu không có chỉ định.
• Không dùng kéo dài cho trẻ em hoặc bôi diện rộng nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Liều dùng và cách dùng

Cách dùng

Rửa tay sạch trước và sau khi bôi thuốc. Làm sạch nhẹ nhàng vùng da cần điều trị, lau khô, sau đó bôi một lớp mỏng Metison lên vùng tổn thương. Không bôi quá dày vì không làm tăng hiệu quả nhưng có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ.

Tránh để thuốc dính vào mắt, miệng, niêm mạc hoặc vùng da lành rộng xung quanh. Không băng kín vùng bôi trừ khi có chỉ định của bác sĩ.

Liều dùng tham khảo

• Thông thường bôi một lớp mỏng 1-2 lần mỗi ngày tùy mức độ tổn thương và chỉ định của bác sĩ.
• Thời gian dùng nên ngắn nhất có hiệu quả, đặc biệt với vùng da mỏng, mặt, nếp gấp hoặc trẻ em.
• Nếu sau một thời gian ngắn sử dụng triệu chứng không cải thiện, nặng hơn hoặc lan rộng, cần ngừng thuốc và tái khám để đánh giá lại chẩn đoán.

Quên liều và quá liều

Quên liều

Nếu quên bôi một lần, có thể bôi khi nhớ ra. Nếu gần đến thời điểm bôi lần tiếp theo, bỏ qua lần đã quên và tiếp tục như bình thường. Không bôi lượng thuốc nhiều hơn để bù.

Quá liều

Bôi quá nhiều, bôi diện rộng, băng kín hoặc dùng kéo dài có thể làm tăng hấp thu betamethasone và gentamicin. Biểu hiện có thể gồm teo da, rạn da, nổi mụn, rối loạn sắc tố, nhiễm nấm lan rộng, tăng đường huyết, phù hoặc dấu hiệu ức chế tuyến thượng thận. Nếu lỡ dùng quá mức hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường, cần liên hệ bác sĩ.

Tác dụng không mong muốn

• Nóng rát, châm chích, ngứa, đỏ hoặc kích ứng tại chỗ bôi.
• Khô da, bong tróc, viêm nang lông hoặc nổi mụn dạng steroid.
• Teo da, mỏng da, giãn mạch, rạn da, thay đổi sắc tố khi dùng corticosteroid kéo dài.
• Viêm da tiếp xúc dị ứng do gentamicin, clotrimazole hoặc tá dược.
• Bội nhiễm, nấm lan rộng hoặc che lấp triệu chứng nhiễm trùng khi dùng không đúng chỉ định.
• Chậm lành vết thương nếu bôi trên vùng da tổn thương hở.
• Ức chế trục hạ đồi – tuyến yên – thượng thận, hội chứng Cushing hoặc tăng đường huyết nếu hấp thu corticosteroid đáng kể.
• Độc tính trên thận hoặc thính giác rất hiếm gặp nhưng có thể tăng nguy cơ nếu gentamicin hấp thu nhiều qua da tổn thương rộng.

Người bệnh cần ngừng thuốc và đi khám nếu vùng bôi đau rát nhiều, sưng đỏ lan rộng, chảy mủ, nổi mụn nước, phát ban toàn thân, da mỏng nhanh, tổn thương lan rộng hoặc không cải thiện.

Thận trọng khi sử dụng

• Chỉ dùng ngoài da, không uống.
• Không bôi lên mắt, quanh mắt hoặc niêm mạc.
• Không dùng trên diện rộng, dưới băng kín hoặc kéo dài nếu chưa được bác sĩ chỉ định.
• Thận trọng khi dùng cho trẻ em vì tỷ lệ diện tích da so với cân nặng lớn, dễ hấp thu corticosteroid hơn người lớn.
• Thận trọng khi bôi vùng mặt, cổ, nách, bẹn, vùng sinh dục ngoài hoặc vùng da mỏng.
• Không dùng để điều trị nấm da đơn thuần lâu dài vì corticosteroid có thể làm nấm lan rộng và khó nhận biết.
• Không dùng cho vết thương hở, loét, bỏng hoặc nhiễm trùng sâu nếu chưa có đánh giá y tế.

Phụ nữ có thai và cho con bú

Phụ nữ có thai chỉ nên dùng Metison khi thật cần thiết và có chỉ định của bác sĩ. Cần tránh bôi diện rộng, bôi kéo dài hoặc băng kín vì có thể tăng hấp thu corticosteroid và kháng sinh qua da.

Phụ nữ đang cho con bú cần thận trọng khi sử dụng. Không bôi thuốc lên vùng ngực trước khi cho trẻ bú. Nếu cần dùng trên diện rộng hoặc kéo dài, nên hỏi ý kiến bác sĩ để cân nhắc lợi ích và nguy cơ.

Ảnh hưởng đến khả năng lái xe và vận hành máy móc

Metison dùng ngoài da hầu như không ảnh hưởng đến khả năng lái xe và vận hành máy móc. Tuy nhiên, nếu xuất hiện phản ứng dị ứng hoặc khó chịu toàn thân hiếm gặp, người bệnh nên thận trọng và liên hệ nhân viên y tế.

Tương tác thuốc

• Không bôi đồng thời nhiều thuốc corticosteroid trên cùng vùng da nếu chưa có chỉ định.
• Không phối hợp với thuốc bôi kháng sinh hoặc kháng nấm khác tại cùng vị trí nếu chưa được hướng dẫn.
• Băng kín hoặc dùng mỹ phẩm/kem dưỡng dày trên vùng bôi có thể làm tăng hấp thu corticosteroid.
• Nếu đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, corticosteroid toàn thân hoặc có bệnh đái tháo đường, cần báo cho bác sĩ trước khi dùng.
• Dùng gentamicin trên vùng da tổn thương rộng cùng các thuốc có độc tính trên thận hoặc tai có thể làm tăng nguy cơ độc tính nếu hấp thu đáng kể.

Bảo quản

• Bảo quản thuốc trong bao bì kín, nơi khô ráo, thoáng mát.
• Tránh ánh sáng trực tiếp và tránh nhiệt độ cao.
• Đậy kín nắp sau khi sử dụng.
• Để xa tầm tay trẻ em.
• Không dùng thuốc khi đã quá hạn, kem đổi màu, tách lớp, có mùi lạ hoặc bao bì hư hỏng.

Mọi thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Việc sử dụng thuốc phải tuân theo hướng dẫn của Bác sĩ, Dược sĩ chuyên môn.