Harotin 10mg (Paroxetin) – Rối loạn lo âu

Thành phần

Tá dược cụ thể phụ thuộc công thức sản xuất và được trình bày trong tờ hướng dẫn sử dụng đi kèm. Người có tiền sử dị ứng thuốc, dị ứng tá dược, không dung nạp lactose hoặc các vấn đề chuyển hóa đặc biệt cần thông báo với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

Dược lực học

Cơ chế tác dụng

Paroxetin là thuốc ức chế tái thu hồi serotonin chọn lọc. Thuốc ức chế transporter tái thu hồi serotonin trên màng neuron trước synap, làm giảm quá trình đưa serotonin trở lại tế bào thần kinh. Khi tái thu hồi bị ức chế, serotonin tồn tại lâu hơn tại khe synap và có điều kiện tác động lên các thụ thể sau synap.

Tác dụng cải thiện triệu chứng của paroxetin không xuất hiện ngay sau liều đầu. Dù nồng độ serotonin tại khe synap có thể thay đổi sớm, đáp ứng lâm sàng thường cần vài tuần do hệ thần kinh cần thời gian thích nghi, thay đổi mật độ thụ thể và điều hòa các mạng lưới thần kinh liên quan đến khí sắc, lo âu, giấc ngủ và nhận thức.

Tác động trên trầm cảm

Trong rối loạn trầm cảm, người bệnh có thể có khí sắc buồn kéo dài, mất hứng thú, giảm năng lượng, rối loạn giấc ngủ, thay đổi ăn uống, cảm giác tội lỗi, giảm tập trung hoặc ý nghĩ tự sát. Paroxetin giúp cải thiện triệu chứng trầm cảm thông qua tăng dẫn truyền serotonin, nhưng hiệu quả đầy đủ thường cần dùng đều đặn trong vài tuần đến vài tháng. Điều trị trầm cảm thường cần phối hợp thuốc, tâm lý trị liệu, điều chỉnh lối sống và theo dõi nguy cơ tự sát.

Tác động trên rối loạn lo âu

Paroxetin có vai trò trong nhiều rối loạn lo âu. Ở rối loạn hoảng sợ, thuốc giúp giảm tần suất và mức độ cơn hoảng sợ sau giai đoạn điều trị ổn định. Ở rối loạn lo âu xã hội và lo âu lan tỏa, thuốc hỗ trợ giảm lo lắng quá mức, căng thẳng, né tránh và triệu chứng cơ thể liên quan lo âu. Ở rối loạn ám ảnh cưỡng chế, paroxetin có thể giúp giảm ám ảnh và hành vi cưỡng chế khi dùng đúng liều và đủ thời gian.

Đặc điểm so với một số SSRI khác

Paroxetin là SSRI có xu hướng ức chế CYP2D6 mạnh hơn nhiều thuốc cùng nhóm. Thuốc cũng có thời gian bán thải tương đối ngắn, vì vậy nguy cơ triệu chứng ngừng thuốc có thể rõ nếu ngừng đột ngột. Một số người bệnh có thể gặp buồn ngủ, tăng cân, khô miệng hoặc rối loạn chức năng tình dục nhiều hơn so với một số SSRI khác. Việc lựa chọn paroxetin cần dựa trên chẩn đoán, triệu chứng nổi bật, bệnh kèm, thuốc đang dùng và tiền sử đáp ứng.

Dược động học

Hấp thu

Paroxetin được hấp thu qua đường tiêu hóa sau khi uống. Thuốc có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn, tuy nhiên dùng cùng bữa ăn có thể giúp giảm khó chịu tiêu hóa ở một số người. Nên uống thuốc vào cùng thời điểm mỗi ngày để duy trì nồng độ ổn định và giảm nguy cơ quên liều.

Phân bố

Paroxetin phân bố rộng trong cơ thể và gắn nhiều với protein huyết tương. Thuốc đi qua hàng rào máu não để phát huy tác dụng trên hệ thần kinh trung ương. Do gắn protein cao, cần thận trọng khi phối hợp với một số thuốc cũng gắn protein mạnh hoặc có khoảng điều trị hẹp, đặc biệt khi người bệnh có nhiều bệnh nền.

Chuyển hóa

Paroxetin được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Thuốc là chất ức chế mạnh enzym CYP2D6. Điều này có ý nghĩa lâm sàng quan trọng vì nhiều thuốc được chuyển hóa qua CYP2D6, bao gồm một số thuốc chống loạn nhịp, thuốc chống trầm cảm ba vòng, thuốc chống loạn thần, thuốc giảm đau opioid và tamoxifen. Khi phối hợp, nồng độ hoặc hiệu quả của các thuốc này có thể thay đổi.

Thải trừ

Paroxetin và các chất chuyển hóa được thải trừ qua nước tiểu và phân. Ở người suy gan, suy thận nặng hoặc người cao tuổi, nồng độ thuốc có thể tăng, do đó bác sĩ thường khởi đầu liều thấp và điều chỉnh chậm hơn. Harotin 10mg có thể phù hợp cho các tình huống cần khởi đầu thận trọng.

Công dụng

Harotin 10mg có công dụng điều chỉnh dẫn truyền serotonin trong hệ thần kinh trung ương, hỗ trợ điều trị các rối loạn trầm cảm và rối loạn lo âu theo chỉ định. Thuốc giúp cải thiện khí sắc, giảm lo âu, giảm cơn hoảng sợ, giảm ám ảnh cưỡng chế và hỗ trợ phục hồi chức năng sinh hoạt ở người bệnh đáp ứng điều trị.

Chỉ định

• Điều trị rối loạn trầm cảm chủ yếu.
• Điều trị rối loạn ám ảnh cưỡng chế.
• Điều trị rối loạn hoảng sợ, có hoặc không kèm sợ khoảng trống.
• Điều trị rối loạn lo âu xã hội.
• Điều trị rối loạn lo âu lan tỏa.
• Điều trị rối loạn stress sau sang chấn.
• Một số chỉ định khác theo đánh giá của bác sĩ chuyên khoa.

Chống chỉ định

• Người mẫn cảm với paroxetin hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.
• Dùng đồng thời với thuốc ức chế monoamin oxidase hoặc trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI; cũng cần chờ thời gian phù hợp sau khi ngừng paroxetin trước khi bắt đầu MAOI.
• Dùng đồng thời với thioridazin do nguy cơ tăng nồng độ thioridazin và kéo dài QT.
• Dùng đồng thời với pimozid do nguy cơ rối loạn nhịp tim nghiêm trọng.
• Không dùng cho trẻ em và thanh thiếu niên nếu không có chỉ định chuyên khoa phù hợp.

Liều dùng và cách dùng

Cách dùng

Uống Harotin 10mg với nước, thường một lần mỗi ngày. Có thể uống vào buổi sáng hoặc thời điểm bác sĩ hướng dẫn. Nếu thuốc gây buồn ngủ, bác sĩ có thể cân nhắc thời điểm dùng phù hợp; nếu gây mất ngủ, nên tránh dùng quá muộn trong ngày. Không tự ý nghiền, bẻ hoặc thay đổi cách dùng nếu viên thuốc có dạng bào chế đặc biệt.

Người bệnh cần dùng thuốc đều đặn hằng ngày, không chỉ uống khi có triệu chứng. Paroxetin không phải thuốc an thần cắt cơn lo âu tức thì và không có tác dụng ngay lập tức trong vài liều đầu. Việc đánh giá hiệu quả thường cần sau vài tuần điều trị.

Liều dùng tham khảo

Liều dùng paroxetin phụ thuộc chẩn đoán, tuổi, bệnh kèm, thuốc phối hợp, khả năng dung nạp và đáp ứng lâm sàng. Harotin 10mg thường có thể được dùng khi khởi đầu liều thấp, tăng liều từ từ hoặc điều chỉnh liều ở người nhạy cảm. Người bệnh cần tuân thủ đúng đơn thuốc của bác sĩ.

• Không tự ý tăng liều nếu sau vài ngày chưa thấy cải thiện.
• Không tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc khi thấy đỡ hơn.
• Nếu cần ngừng thuốc, bác sĩ thường giảm liều từ từ để hạn chế hội chứng ngừng thuốc.
• Người cao tuổi, suy gan hoặc suy thận nặng có thể cần liều thấp hơn và theo dõi sát hơn.

Quên liều

Nếu quên một liều Harotin 10mg, hãy uống ngay khi nhớ ra trong ngày. Nếu gần đến thời điểm dùng liều kế tiếp, bỏ qua liều đã quên và tiếp tục lịch dùng thuốc như bình thường. Không uống gấp đôi liều để bù vì có thể làm tăng nguy cơ buồn nôn, chóng mặt, buồn ngủ hoặc tác dụng không mong muốn khác.

Quá liều

Quá liều paroxetin có thể gây buồn nôn, nôn, run, chóng mặt, buồn ngủ, kích động, nhịp tim nhanh, thay đổi huyết áp, giãn đồng tử, co giật, rối loạn ý thức hoặc hội chứng serotonin, đặc biệt khi phối hợp với thuốc khác. Khi nghi ngờ quá liều, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay và mang theo vỏ thuốc hoặc đơn thuốc để hỗ trợ xử trí.

Tác dụng không mong muốn

Thường gặp

• Buồn nôn, khô miệng, tiêu chảy hoặc táo bón.
• Buồn ngủ, mất ngủ, chóng mặt, đau đầu.
• Ra mồ hôi nhiều, run nhẹ.
• Giảm ham muốn, chậm xuất tinh, rối loạn cương hoặc khó đạt cực khoái.
• Chán ăn hoặc thay đổi cân nặng.

Ít gặp

• Bồn chồn, lo âu tăng trong giai đoạn đầu, ác mộng hoặc rối loạn giấc ngủ.
• Hạ natri máu, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc dùng lợi tiểu.
• Tăng men gan hoặc rối loạn chức năng gan hiếm gặp.
• Phát ban, ngứa hoặc phản ứng dị ứng.
• Dễ bầm tím hoặc chảy máu, nhất là khi dùng cùng NSAID, aspirin, thuốc chống đông.

Nghiêm trọng cần chú ý

• Ý nghĩ tự sát, hành vi tự hại, kích động nặng hoặc thay đổi hành vi bất thường.
• Hội chứng serotonin: sốt, cứng cơ, run, tiêu chảy, lú lẫn, kích động, vã mồ hôi, nhịp tim nhanh.
• Hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ: tăng năng lượng bất thường, giảm nhu cầu ngủ, nói nhiều, hành vi bốc đồng.
• Co giật.
• Glaucoma góc đóng cấp: đau mắt, nhìn mờ, quầng sáng quanh đèn, đỏ mắt.
• Phản ứng dị ứng nặng như phù mặt, khó thở, mề đay lan rộng.

Thận trọng khi sử dụng

• Theo dõi nguy cơ tự sát, đặc biệt trong vài tuần đầu điều trị, khi tăng liều hoặc giảm liều.
• Sàng lọc rối loạn lưỡng cực trước khi dùng, vì thuốc chống trầm cảm có thể khởi phát hưng cảm ở người có nguy cơ.
• Thận trọng ở người có tiền sử co giật, động kinh hoặc tổn thương thần kinh.
• Thận trọng ở người cao tuổi, người dùng thuốc lợi tiểu hoặc có nguy cơ hạ natri máu.
• Thận trọng khi dùng cùng thuốc làm tăng nguy cơ chảy máu như aspirin, NSAID, warfarin hoặc thuốc chống đông khác.
• Thận trọng ở người bệnh gan, suy thận nặng hoặc dùng nhiều thuốc chuyển hóa qua CYP2D6.
• Không uống rượu bia trong thời gian điều trị vì có thể làm tăng buồn ngủ, giảm tỉnh táo và làm nặng triệu chứng tâm thần.
• Không ngừng thuốc đột ngột vì có thể gây chóng mặt, cảm giác điện giật, mất ngủ, kích thích, buồn nôn, đau đầu hoặc lo âu tái phát.

Phụ nữ có thai

Paroxetin có thể gây hại cho thai nhi trong một số trường hợp, đặc biệt khi dùng trong ba tháng đầu có thể liên quan đến tăng nguy cơ dị tật tim mạch, và dùng cuối thai kỳ có thể liên quan đến triệu chứng thích nghi kém ở trẻ sơ sinh hoặc tăng áp phổi tồn tại ở trẻ sơ sinh. Phụ nữ có thai, dự định mang thai hoặc phát hiện có thai khi đang dùng Harotin cần báo bác sĩ ngay để cân nhắc lợi ích và nguy cơ. Không tự ý ngừng thuốc vì trầm cảm hoặc lo âu nặng cũng có thể gây hại cho mẹ và thai.

Phụ nữ cho con bú

Paroxetin có thể bài tiết vào sữa mẹ với lượng nhỏ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng nếu lợi ích vượt trội nguy cơ và trẻ được theo dõi. Người mẹ cần báo bác sĩ nếu trẻ bú mẹ có ngủ li bì, bú kém, kích thích, chậm tăng cân hoặc biểu hiện bất thường.

Ảnh hưởng đến khả năng lái xe và vận hành máy móc

Harotin 10mg có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, giảm tập trung hoặc nhìn mờ ở một số người. Người bệnh nên thận trọng khi lái xe, vận hành máy móc, làm việc trên cao hoặc làm công việc cần sự tỉnh táo cho đến khi biết rõ đáp ứng của cơ thể với thuốc.

Tương tác thuốc chuyên sâu

MAOI, linezolid và xanh methylen

Phối hợp paroxetin với MAOI, linezolid hoặc xanh methylen đường tĩnh mạch có thể gây hội chứng serotonin nghiêm trọng, thậm chí tử vong. Cần tuân thủ khoảng cách an toàn khi chuyển đổi giữa các thuốc này theo hướng dẫn của bác sĩ.

Thuốc serotonergic

Tramadol, fentanyl, triptan, lithium, tryptophan, buspiron, thuốc chống trầm cảm khác, St. John’s wort và một số thuốc khác có thể làm tăng nguy cơ hội chứng serotonin khi dùng cùng paroxetin. Cần báo bác sĩ toàn bộ thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng.

Thuốc chống đông, kháng kết tập tiểu cầu và NSAID

Paroxetin có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, đặc biệt khi dùng cùng warfarin, rivaroxaban, apixaban, dabigatran, aspirin, clopidogrel, ibuprofen, diclofenac hoặc naproxen. Người bệnh cần báo bác sĩ nếu có chảy máu chân răng, bầm tím bất thường, nôn ra máu hoặc phân đen.

Thuốc chuyển hóa qua CYP2D6

Paroxetin ức chế mạnh CYP2D6, có thể làm tăng nồng độ thuốc chống trầm cảm ba vòng, một số thuốc chống loạn thần, metoprolol, flecainid, propafenon và nhiều thuốc khác. Bác sĩ có thể cần giảm liều hoặc chọn thuốc thay thế.

Tamoxifen

Tamoxifen cần CYP2D6 để chuyển thành chất có hoạt tính endoxifen. Paroxetin ức chế CYP2D6 mạnh, có thể làm giảm hiệu quả điều trị của tamoxifen. Người đang dùng tamoxifen cần báo bác sĩ để cân nhắc thuốc chống trầm cảm khác ít ức chế CYP2D6 hơn.

Thioridazin và pimozid

Không dùng paroxetin cùng thioridazin hoặc pimozid do nguy cơ tăng nồng độ thuốc và rối loạn nhịp tim nghiêm trọng liên quan kéo dài QT.

Rượu và thuốc an thần

Rượu, benzodiazepin, thuốc ngủ, thuốc kháng histamin gây buồn ngủ hoặc opioid có thể làm tăng buồn ngủ và giảm tỉnh táo khi dùng cùng paroxetin. Người bệnh nên tránh rượu và hỏi bác sĩ trước khi phối hợp thuốc an thần.

Bảo quản

• Bảo quản thuốc trong bao bì kín, nơi khô ráo, thoáng mát.
• Tránh ánh sáng trực tiếp và tránh ẩm.
• Để xa tầm tay trẻ em.
• Không dùng thuốc khi viên đổi màu, nứt vỡ, ẩm mốc hoặc quá hạn sử dụng.
• Không chia sẻ thuốc cho người khác dù có triệu chứng tương tự.

Theo dõi điều trị

Trong quá trình dùng Harotin 10mg, người bệnh cần tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá mức độ cải thiện khí sắc, lo âu, giấc ngủ, chức năng sinh hoạt, tác dụng không mong muốn và nguy cơ tự sát. Gia đình nên hỗ trợ theo dõi các dấu hiệu bất thường như kích động, thay đổi hành vi, mất ngủ nặng, nói nhiều bất thường, bốc đồng, ý nghĩ tự hại hoặc triệu chứng trầm cảm nặng lên.

Hiệu quả điều trị thường không xuất hiện ngay. Một số triệu chứng như ngủ, ăn uống hoặc lo âu có thể cải thiện trước, trong khi khí sắc và động lực cần nhiều tuần hơn. Nếu sau thời gian điều trị phù hợp mà không cải thiện, bác sĩ có thể điều chỉnh liều, đổi thuốc hoặc phối hợp trị liệu tâm lý.

Khi cần ngừng thuốc, bác sĩ thường giảm liều từ từ để hạn chế hội chứng ngừng SSRI. Các triệu chứng ngừng thuốc có thể gồm chóng mặt, cảm giác điện giật, buồn nôn, đau đầu, mất ngủ, kích thích, lo âu hoặc rối loạn cảm giác. Không nên tự dừng thuốc đột ngột khi vừa thấy ổn hơn.

Câu hỏi thường gặp

Harotin 10mg có gây nghiện không?

Paroxetin không phải thuốc gây nghiện theo cơ chế như benzodiazepin hoặc opioid. Tuy nhiên, ngừng thuốc đột ngột có thể gây hội chứng ngừng thuốc, vì vậy cần giảm liều từ từ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Dùng Harotin bao lâu thì có tác dụng?

Một số triệu chứng có thể cải thiện sau 1–2 tuần, nhưng hiệu quả chống trầm cảm và chống lo âu đầy đủ thường cần 4–6 tuần hoặc lâu hơn. Người bệnh cần dùng đều đặn và tái khám theo lịch.

Có thể uống rượu khi dùng Harotin không?

Không nên. Rượu có thể làm tăng buồn ngủ, giảm kiểm soát hành vi, làm nặng trầm cảm hoặc lo âu và tăng nguy cơ tai nạn.

Harotin có ảnh hưởng chức năng tình dục không?

Có thể. Paroxetin có thể gây giảm ham muốn, chậm xuất tinh, rối loạn cương hoặc khó đạt cực khoái. Nếu tác dụng này ảnh hưởng chất lượng sống, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được điều chỉnh phù hợp.

Mọi thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Việc sử dụng thuốc phải tuân theo hướng dẫn của Bác sĩ, Dược sĩ chuyên môn.