Axitan 40mg (Pantoprazol) – Làm giảm tiết acid dịch vị mạnh và kéo dài

Thành phần

• Pantoprazol (dưới dạng pantoprazol natri sesquihydrat): 40mg.

Dược lực học

Pantoprazol là thuốc ức chế bơm proton, tác động trực tiếp lên giai đoạn cuối cùng của quá trình tiết acid tại tế bào viền dạ dày. Sau khi được hấp thu vào cơ thể, pantoprazol tập trung tại môi trường acid trong ống tiểu quản của tế bào viền và chuyển thành dạng có hoạt tính.

Dạng hoạt tính của pantoprazol gắn không hồi phục vào enzym H⁺/K⁺-ATPase, còn gọi là bơm proton. Đây là enzym chịu trách nhiệm vận chuyển ion hydro vào lòng dạ dày để tạo acid hydrochloric. Khi bơm proton bị ức chế, quá trình tiết acid nền và tiết acid do kích thích bởi thức ăn, gastrin, histamin hoặc acetylcholin đều giảm rõ rệt.

Nhờ giảm acid dịch vị, pantoprazol giúp:

• Giảm cảm giác nóng rát thượng vị, ợ nóng, ợ chua trong bệnh trào ngược dạ dày – thực quản.
• Tạo điều kiện cho ổ loét dạ dày, tá tràng và tổn thương viêm trợt thực quản lành lại.
• Giảm nguy cơ tái phát loét ở một số bệnh nhân cần dự phòng theo chỉ định.
• Hỗ trợ phác đồ diệt Helicobacter pylori khi phối hợp với kháng sinh phù hợp.

Dược động học

• Sau khi uống, pantoprazol được hấp thu qua đường tiêu hóa. Dạng viên bao tan trong ruột thường được thiết kế để bảo vệ hoạt chất khỏi bị phân hủy bởi acid dạ dày, giúp thuốc được hấp thu tốt hơn tại ruột non.
• Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt được sau khoảng 2 – 3 giờ. Pantoprazol gắn nhiều với protein huyết tương và được chuyển hóa chủ yếu tại gan, thông qua các enzym chuyển hóa thuốc, đặc biệt là CYP2C19 và một phần CYP3A4. Các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu và một phần qua phân.
• Mặc dù thời gian bán thải trong huyết tương tương đối ngắn, tác dụng ức chế tiết acid của pantoprazol kéo dài hơn do thuốc gắn không hồi phục vào bơm proton. Sự phục hồi tiết acid phụ thuộc vào quá trình tổng hợp bơm proton mới của tế bào viền.

Công dụng

• Giảm ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức do trào ngược dạ dày – thực quản.
• Hỗ trợ điều trị viêm thực quản trào ngược, giúp niêm mạc thực quản phục hồi.
• Điều trị loét dạ dày, loét tá tràng có liên quan đến tăng tiết acid.
• Phối hợp trong phác đồ diệt Helicobacter pylori theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Dự phòng loét dạ dày tá tràng ở bệnh nhân cần dùng thuốc chống viêm không steroid kéo dài và có nguy cơ cao.
• Điều trị các hội chứng tăng tiết acid bệnh lý như hội chứng Zollinger-Ellison khi có chỉ định chuyên khoa.

Chỉ định

• Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản có triệu chứng hoặc có viêm thực quản.
• Loét dạ dày lành tính.
• Loét tá tràng.
• Phối hợp với kháng sinh để điều trị nhiễm H. pylori ở bệnh nhân loét dạ dày tá tràng.
• Dự phòng loét do NSAID ở bệnh nhân có nguy cơ cao theo đánh giá của bác sĩ.
• Các tình trạng tăng tiết acid bệnh lý cần ức chế acid mạnh và kéo dài.

Chống chỉ định

• Quá mẫn với pantoprazol, các thuốc ức chế bơm proton khác hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.
• Tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng với thuốc cùng nhóm như omeprazol, esomeprazol, lansoprazol, rabeprazol.
• Không phối hợp với một số thuốc có chống chỉ định dùng cùng pantoprazol theo hướng dẫn chuyên môn, đặc biệt các thuốc có hấp thu phụ thuộc mạnh vào pH dạ dày hoặc thuốc kháng virus nhất định.

Liều dùng và cách dùng

Liều dùng Axitan 40mg cần được cá thể hóa theo bệnh lý, mức độ triệu chứng, tuổi, chức năng gan thận và các thuốc đang sử dụng. Người bệnh cần dùng thuốc theo đúng đơn của bác sĩ.

Liều dùng tham khảo cho người lớn

• Trào ngược dạ dày – thực quản, viêm thực quản trào ngược: thường dùng 40mg/lần/ngày, trong 4 – 8 tuần tùy đáp ứng.
• Loét dạ dày: thường dùng 40mg/lần/ngày trong 4 – 8 tuần hoặc theo đánh giá nội soi/lâm sàng.
• Loét tá tràng: thường dùng 40mg/lần/ngày trong 2 – 4 tuần, có thể kéo dài nếu chưa lành hoàn toàn.
• Phác đồ diệt H. pylori: pantoprazol được phối hợp với 2 hoặc nhiều kháng sinh theo phác đồ cụ thể, thời gian thường 7 – 14 ngày tùy hướng dẫn điều trị.
• Hội chứng tăng tiết acid: liều có thể cao hơn và cần được bác sĩ chuyên khoa điều chỉnh.

Cách dùng

• Uống nguyên viên với nước, không nhai, không nghiền, không bẻ nếu viên được thiết kế bao tan trong ruột.
• Thông thường nên uống trước bữa ăn khoảng 30 – 60 phút, tốt nhất trước bữa sáng.
• Nếu dùng 2 lần/ngày, thường uống trước bữa sáng và trước bữa tối theo chỉ định.
• Dùng thuốc đều đặn mỗi ngày trong suốt thời gian điều trị, không tự ý ngưng khi triệu chứng mới giảm.

Xử trí khi quên liều và quá liều

Khi quên liều

• Uống ngay khi nhớ ra nếu còn cách xa thời điểm dùng liều tiếp theo.
• Nếu gần đến giờ uống liều kế tiếp, bỏ qua liều đã quên và dùng liều tiếp theo như bình thường.
• Không uống gấp đôi liều để bù liều đã quên.

Khi quá liều

Quá liều pantoprazol có thể gây đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, đau bụng, rối loạn tiêu hóa hoặc mệt mỏi. Nếu uống quá nhiều viên hoặc có biểu hiện bất thường, người bệnh cần:

• Ngừng dùng thuốc tạm thời và liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở y tế gần nhất.
• Mang theo vỏ thuốc, toa thuốc hoặc danh sách thuốc đang dùng để được xử trí phù hợp.
• Không tự ý dùng thuốc khác để xử trí triệu chứng nếu chưa có hướng dẫn y tế.

Tác dụng không mong muốn

Axitan 40mg thường dung nạp tốt khi dùng đúng chỉ định. Tuy nhiên, một số tác dụng không mong muốn có thể gặp gồm:

• Tiêu hóa: đau bụng, đầy hơi, buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc táo bón.
• Thần kinh: đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ ở một số người.
• Da và dị ứng: phát ban, ngứa, mày đay; hiếm gặp phản ứng dị ứng nghiêm trọng.
• Gan mật: tăng men gan thoáng qua, hiếm khi viêm gan hoặc vàng da.
• Chuyển hóa khi dùng kéo dài: hạ magnesi máu, giảm hấp thu vitamin B12, tăng nguy cơ thiếu hụt vi chất ở một số bệnh nhân dùng lâu ngày.
• Nhiễm khuẩn: dùng PPI kéo dài có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường tiêu hóa như Clostridioides difficile hoặc nhiễm khuẩn hô hấp ở một số nhóm nguy cơ.
• Xương khớp: dùng liều cao hoặc kéo dài có thể liên quan đến tăng nguy cơ gãy xương ở người có yếu tố nguy cơ loãng xương.

Thận trọng khi sử dụng

• Trước khi dùng pantoprazol kéo dài, cần loại trừ bệnh lý ác tính đường tiêu hóa nếu có dấu hiệu cảnh báo như sụt cân không rõ nguyên nhân, nôn kéo dài, khó nuốt, thiếu máu, nôn máu hoặc đi ngoài phân đen.
• Không tự ý dùng kéo dài nhiều tháng nếu không có chỉ định, vì có thể che lấp triệu chứng bệnh nghiêm trọng hoặc làm tăng nguy cơ tác dụng phụ liên quan đến PPI.
• Thận trọng ở bệnh nhân suy gan nặng; bác sĩ có thể cần theo dõi men gan trong quá trình điều trị.
• Người dùng thuốc lợi tiểu, digoxin hoặc có nguy cơ hạ magnesi máu nên được theo dõi khi dùng pantoprazol dài ngày.
• Người có nguy cơ loãng xương nên được đánh giá chế độ bổ sung calci, vitamin D và các biện pháp bảo vệ xương nếu cần.
• Không tự ý phối hợp nhiều thuốc giảm acid cùng lúc nếu chưa hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ.

Sử dụng cho phụ nữ có thai và cho con bú

Phụ nữ có thai: Pantoprazol chỉ nên dùng trong thai kỳ khi thật sự cần thiết và có chỉ định của bác sĩ. Bác sĩ sẽ cân nhắc lợi ích kiểm soát bệnh lý acid dạ dày so với nguy cơ tiềm tàng cho thai nhi.

Phụ nữ cho con bú: Pantoprazol có thể bài tiết vào sữa mẹ với lượng nhất định. Người đang cho con bú cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt khi cần điều trị kéo dài hoặc trẻ bú mẹ có vấn đề sức khỏe đặc biệt.

Ảnh hưởng lên khả năng lái xe và vận hành máy móc

Axitan 40mg thường không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc. Tuy nhiên, một số người có thể bị chóng mặt, đau đầu, mệt mỏi hoặc nhìn mờ. Nếu gặp các triệu chứng này, nên tránh lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy móc cho đến khi cơ thể ổn định.

Tương tác thuốc

• Thuốc có hấp thu phụ thuộc pH dạ dày: Pantoprazol làm tăng pH dạ dày, có thể làm giảm hấp thu ketoconazol, itraconazol, posaconazol, erlotinib và một số thuốc khác.
• Thuốc kháng virus: Một số thuốc điều trị HIV có thể bị ảnh hưởng nồng độ khi dùng cùng PPI, cần tránh hoặc điều chỉnh theo hướng dẫn chuyên khoa.
• Warfarin và thuốc chống đông: cần theo dõi dấu hiệu chảy máu và chỉ số đông máu nếu phối hợp.
• Methotrexat liều cao: PPI có thể làm tăng nồng độ methotrexat hoặc chất chuyển hóa ở một số trường hợp; bác sĩ có thể cân nhắc tạm ngừng PPI.
• Clopidogrel: Pantoprazol ít ảnh hưởng đến clopidogrel hơn một số PPI khác, nhưng người bệnh vẫn nên dùng theo chỉ định và không tự đổi thuốc.
• Thuốc lợi tiểu, digoxin: cần lưu ý nguy cơ hạ magnesi máu khi dùng PPI kéo dài.

Hướng dẫn bảo quản

• Bảo quản Axitan 40mg ở nơi khô mát, tránh ánh sáng trực tiếp và tránh ẩm.
• Nhiệt độ bảo quản thường dưới 30°C hoặc theo hướng dẫn ghi trên bao bì.
• Để thuốc xa tầm tay trẻ em.
• Không dùng thuốc đã quá hạn, viên bị biến màu, ẩm mốc, nứt vỡ hoặc bao bì không còn nguyên vẹn.

Theo dõi trong quá trình điều trị

• Mức độ cải thiện triệu chứng ợ nóng, đau thượng vị, trào ngược, khó nuốt.
• Dấu hiệu cảnh báo như sụt cân, nôn máu, đi ngoài phân đen, thiếu máu, đau bụng tăng dần.
• Men gan nếu có bệnh gan hoặc phải dùng thuốc kéo dài.
• Magnesi máu, vitamin B12 hoặc mật độ xương ở bệnh nhân dùng PPI dài ngày và có yếu tố nguy cơ.
• Đánh giá lại sau một đợt điều trị để quyết định có cần tiếp tục, giảm liều, chuyển sang dùng khi cần hoặc ngưng thuốc theo chỉ định.